Własne ujęcie wody to dla wielu właścicieli domów jednorodzinnych symbol niezależności. Rosnące ceny wody z sieci i coraz częstsze zakazy podlewania ogrodów w sezonie letnim sprawiają, że inwestycja w studnię naprawdę się opłaca. Warto jednak pamiętać, że choć własna studnia jest świetnym wsparciem podczas niedoborów wody, długotrwała susza, zwłaszcza hydrogeologiczna, może obniżać poziom wód gruntowych. Własne ujęcie to ogromny atut, ale trzeba mieć świadomość, że nie zawsze w 100% ochroni nas przed skutkami braków wody w gruncie.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Czy budowa studni przy domu bez pozwolenia jest możliwa?

• Gdzie można wywiercić przydomową studnię na działce?

• Jak szukać wody przed odwiertem przydomowej studni?

• Jak przebiega budowa studni głębinowej krok po kroku?

• Jaką pompę do przydomowej studni wybrać i jak ją zamontować?

• Jak zadbać o to, by woda ze studni przy domu była bezpieczna do picia?

Czy budowa studni przy domu bez pozwolenia jest możliwa?

Przydomowa studnia głębinowa to rozwiązanie, które można rozważać z kilku powodów. Jest ono koniecznością, jeżeli budujemy dom na działce, do której nie da rady doprowadzić przyłącza wodociągowego (bo np. nie ma go w pobliżu). Czasami jest też rozwiązaniem tańszym niż dociągnięcie rur na własny koszt. Aspekt ekonomiczny odgrywa rolę również w innym przypadku – jeśli zużywamy dużo wody. Wtedy studnia pozwoli zaoszczędzić.

Większość typowych studni przydomowych można wybudować bez pozwolenia wodnoprawnego. Budowa i czerpanie wody z własnego ujęcia wody może być uznane za tzw. zwykłe korzystanie z wód. Aby jednak tak było, należy spełnić dwa ważne warunki:

• maksymalna głębokość takiej studni to 30 metrów,
• pobór wody nie może być większy niż 5 metrów sześciennych na dobę; to aż 5000 litrów, co najczęściej wystarcza na potrzeby domu i ogrodu.

Najlepiej jeszcze przed rozpoczęciem prac sprawdzić w starostwie powiatowym albo urzędzie miasta, czy dla planowanej studni potrzebne jest zgłoszenie robót budowlanych. To właśnie tam składa się też ewentualne zgłoszenie. W razie wątpliwości warto dodatkowo ustalić w odpowiedniej jednostce Wód Polskich, czy planowana studnia mieści się w granicach zwykłego korzystania z wód. Jeżeli zgłoszenie jest niezbędne, należy dołączyć do niego mapkę z zaznaczoną lokalizacją studni oraz oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością.

W sytuacji, gdy planujemy budowę studni głębszej niż 30 metrów lub prowadzimy działalność gospodarczą wymagającą dużych ilości wody, formalności będą trudniejsze. Budowa tego rodzaju ujęcia wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Wniosek składa się we właściwej jednostce Wód Polskich, najczęściej do zarządu zlewni albo regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Podstawowe informacje o procedurze i wymaganych dokumentach znajdziemy na rządowym portalu biznes.gov.pl oraz na stronach Wód Polskich.

Przy niektórych inwestycjach konieczne jest przygotowanie projektu robót geologicznych. Zwykle chodzi jednak o bardziej złożone projekty niż typowa studnia przydomowa. To, czy taki dokument będzie potrzebny, najlepiej wcześniej sprawdzić w starostwie. Wszystko zależy od parametrów planowanej studni i zakresu robót.

Gdzie można wywiercić przydomową studnię na działce?

Lokalizacja studni nie może być przypadkowa. Kwestię tę regulują przepisy określające warunki techniczne usytuowania studni na działce. Co do zasady studnię buduje się co najmniej 5 metrów od granicy działki. Wyjątki dotyczą między innymi studni wspólnej, o ile zachowane są pozostałe wymagane odległości.

Działki na sprzedaż

Aby woda była czysta i bezpieczna, jej ujęcie musi znajdować się minimum 15 metrów od szamb, budynków inwentarskich i szczelnych zbiorników na gnojowicę oraz 30 metrów od przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej, jeśli odprowadzane są do niej ścieki oczyszczone biologicznie. Jeszcze większą odległość, bo co najmniej 70 metrów, trzeba zachować od nieutwardzonych wybiegów dla zwierząt hodowlanych, przewodu rozsączającego kanalizacji lokalnej bez urządzeń biologicznego oczyszczania ścieków oraz od granicy pola filtracyjnego. Prócz tego studnia musi znajdować się minimum 7,5 metra od osi rowu przydrożnego.

Jak szukać wody przed odwiertem przydomowej studni?

Zagadnienie kopania studni głębinowej jest ściśle związane z geologią. Współczesne przydomowe studnie mają niewiele wspólnego z tym, co możemy pamiętać z dawnych, wiejskich obejść. Tam były to ręcznie kopane otwory, sięgające na kilka metrów w głąb ziemi, do wód gruntowych I poziomu. Stosunkowo łatwo je wykonać, jednak ze względu na położenie blisko powierzchni takie ujścia bywają zanieczyszczone mikrobiologicznie lub chemicznie. Dlatego woda z tego rodzaju studni rzadko nadaje się do spożycia i można jej używać tylko do celów gospodarczych.

Pod wodami gruntowymi I poziomu znajduje się warstwa nieprzepuszczalna. Pod nią z kolei wody gruntowe II poziomu. Te, odcięte od powierzchni, są czyste i nadają się do celów spożywczych (choć zazwyczaj nadal wymagają uzdatniania). Poza tym nie są podatne na zmiany temperatury zewnętrznej, czyli nie zamarzną zimą.

Jeśli chodzi o sprawdzone metody szukania odpowiedniego miejsca ujęcia wody, faktów o stanie wód podziemnych na naszej działce dostarczą nam badania geofizyczne oparte na metodzie elektrooporowej lub analiza profesjonalnych map geologicznych okolicy. Firmy wiercące zazwyczaj wiedzą, na jakiej głębokości w danym regionie występuje warstwa wodonośna. Współpraca z doświadczonymi fachowcami minimalizuje ryzyko wykonania odwiertu, w którym nie będzie wody. W praktyce przy szukaniu odpowiedniego ujęcia korzysta się także z dokumentacji hydrogeologicznej, lokalnych danych wykonawców i rozpoznania terenowego.

Jak przebiega budowa studni głębinowej krok po kroku?

Budowa studni nie jest prosta. Proces zaczyna się od wykonania otworu przy pomocy specjalistycznej wiertnicy. Następnie wprowadza się do niego rury osłonowe i filtracyjne. Rury te muszą posiadać atest świadczący o tym, że nadają się do kontaktu z wodą pitną. Kluczowym elementem studni jest obsypka żwirowa wokół filtra. To ona zatrzymuje piasek i drobne zanieczyszczenia. Dzięki temu zapobiega zamulaniu się studni w przyszłości.

Po zakończeniu wiercenia wykonuje się tzw. pompowanie oczyszczające. Następnie fachowcy ustalają wydajność ujęcia, czyli ile litrów na godzinę możemy bezpiecznie pobierać ze studni. Oceniają też poziom lustra wody. Finalnie otrzymujemy pomiar statyczny, gdy pompa nie pracuje, oraz dynamiczny, gdy urządzenie jest włączone.

Jaką pompę do przydomowej studni wybrać i jak ją zamontować?

Pompa to serce każdej studni. Parametry urządzenia muszą być ściśle dopasowane do wydajności ujęcia. Dlatego nie warto kupować go przed zakończeniem wiercenia. Jeśli pompa będzie zbyt mocna w stosunku do tego, ile wody napływa do otworu, może dojść do nadmiernego obniżenia zwierciadła wody i pracy pompy na sucho. W takim wypadku istnieje ryzyko zniszczenia filtrów przez nagłe zaciągnięcie piasku.

Równie ważne są jakość i dopasowanie głowicy studziennej. Ujęcie musi być zamknięte, a sama głowica hermetycznie szczelna. Wszystko po to, by do środka nie dostały się: woda opadowa, owady czy inne zanieczyszczenia. Pompę najczęściej zawiesza się na stalowej lince zabezpieczonej otuliną, a całość łączy z instalacją domową za pomocą specjalnej rury polietylenowej (PE).

Jak zadbać o to, by woda ze studni przy domu była bezpieczna do picia?

Nawet jeśli woda ze studni wygląda na krystalicznie czystą, może zawierać zanieczyszczenia niewidoczne gołym okiem. Dlatego, zanim zaczniemy korzystać ze studni, należy oddać próbkę wody do badania w laboratorium, np. w najbliższej stacji Sanepidu.

Badanie mikrobiologiczne ma za zadanie potwierdzić, że w wodzie nie ma bakterii, które mogłyby przeniknąć na przykład z nieszczelnych instalacji ściekowych w okolicy.

Analiza fizykochemiczna pomoże określić poziom żelaza, manganu oraz twardość wody. Komplet tych badań daje nam pełen obraz stanu wody.

Najczęstszym problemem z wodą studzienną w Polsce jest zbyt wysoki poziom żelaza i manganu. O obecności tych pierwiastków może świadczyć rdzawy osad na armaturze, a one same w nadmiarze niszczą sprzęt AGD. Rozwiązaniem tego problemu są domowe odżelaziacze i zmiękczacze.

Jeśli w wodzie wykryto bakterie, trzeba ustalić źródło skażenia i dobrać sposób uzdatniania. W takich wypadkach często stosuje się dezynfekcję oraz lampę UV. Urządzenie to zabija drobnoustroje światłem, bez użycia chemii. Aby ujęcie było bezpieczne, pamiętajmy też o regularnej konserwacji. Jeśli studnia nie była używana przez dłuższy czas lub doszło do jej zalania, należy przeprowadzić dezynfekcję ujęcia.

Dowiedz się więcej:

• Na co zwrócić uwagę, kupując działkę?

• Jak sprawdzić działkę pod kątem wad?

• Co to jest uzbrojenie działki i jak je wykonać?

Niniejsze opracowanie ma jedynie charakter informacyjny. Jego treść nie stanowi porady prawnej, podatkowej, finansowej czy z zakresu obrotu nieruchomościami. W celu uzyskania profesjonalnego wsparcia, skonsultuj się ze specjalistą: https://www.nieruchomosci-online.pl/agenci.html

Michalina Janyszek - Specjalistka od nieruchomości z mocno humanistycznym zacięciem. Jako polonistka z wykształcenia, a z powołania poetka oraz tłumaczka, doskonale operuje słowem, co wykorzystuje do popularyzowania branżowej wiedzy.