Zmiana sposobu rozliczania kosztów energii elektrycznej sprawiła, że wiele osób obawia się wysokich rachunków za prąd. Przedstawiamy kilka rozwiązań, które pomogą obniżyć koszty zużycia energii elektrycznej w mieszkaniu lub domu.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Dlaczego rachunki za prąd rosną?

• Jak zmniejszyć zużycie energii przez urządzenia domowe?

• Na co zwrócić uwagę, wybierając ofertę sprzedaży energii?

• Czy warto korzystać z taryfy dwustrefowej?

• Jak możesz oszczędzać energię dzięki fotowoltaice?

Dlaczego rachunki za prąd rosną?

W 2022 r., w reakcji na wzrosty cen paliw i surowców, wprowadzono tzw. tarczę energetyczną, aby chronić odbiorców przed skutkami kryzysu energetycznego. Było to jednak rozwiązanie tymczasowe i od początku 2026 r. zostało ono wygaszone. W praktyce oznacza to, że zakończono mrożenie cen i przywrócono rozliczanie kosztów według stawek określonych przez Urząd Regulacji Energetyki bądź taryfy dostawcy energii, w zależności od umowy.

Oprócz tego w 2026 r. rosną opłaty dodatkowe:

• opłata mocowa – opłata za utrzymywanie rezerw mocy w systemie; wzrasta średnio o ok. 50 proc.; jest to stała opłata zależna od zużycia energii w gospodarstwie domowym i zwykle mieści się w przedziale od ok. 34 do ok. 192 zł rocznie;
• opłata OZE – opłata finansująca dostarczanie energii ze źródeł odnawialnych; wzrasta z ok. 3,50 do 7,30 zł za MWh.

Z drugiej strony zrezygnowano z podwyższenia opłaty kogeneracyjnej, która wspiera producentów wytwarzających jednocześnie energię i ciepło. Zlikwidowano też opłatę przejściową, która była rekompensatą dla wytwórców energii za rozwiązanie Kontraktów Długoterminowych (KDT). Ponieważ jednak wynosiła ona ok. 4 zł rocznie, jej wycofanie nie zrównoważy podwyżek innych opłat.

Zmiana sposobu rozliczania energii wpływa nie tylko na odbiorców indywidualnych, lecz także na spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe. Nowe stawki za energię trzeba uwzględnić w opłatach za części wspólne budynków, co może wpłynąć na podwyżki czynszów.

Jak zmniejszyć zużycie energii przez urządzenia domowe?

Jednym ze sposobów na uniknięcie wzrostu rachunków za prąd jest zmniejszenie zużycia energii w gospodarstwie domowym. Warto przyjrzeć się urządzeniom AGD oraz nawykom związanym z korzystaniem z prądu, a następnie zastanowić się, co można zmienić.

Jeśli rozważasz wymianę starych urządzeń na bardziej energooszczędne, w pierwszej kolejności warto wymienić lodówkę, bojler, płytę indukcyjną i piekarnik, gdyż pobierają one najwięcej energii.  Współczesne sprzęty mają nie tylko wyższą klasę energetyczną niż te sprzed kilkunastu czy dwudziestu kilku lat, lecz także ustawienia umożliwiające ekonomiczne wykorzystanie energii.

Jeśli mowa o klasach energetycznych, przy zakupie urządzeń warto zwracać uwagę na stosunek energooszczędności do ceny, by znaleźć najbardziej opłacalne rozwiązanie:

• klasa A – urządzenia zużywają najmniej energii, ale mają zwykle wysokie ceny;
• klasy B i C – urządzenia efektywne energetycznie, zwykle dobry stosunek między energooszczędnością a ceną;
• klasy D i E – standardowe urządzenia ze średniej półki cenowej;
• klasy F i G – urządzenia nieefektywne energetycznie, starszego typu, a jeśli nowe, to tańsze.

Rozważmy przykład zużycia energii przez starą i nową lodówkę. Urządzenie tego typu wyprodukowane około 20 lat temu zużywa ok. 450-600 kWh rocznie (jeśli lodówka jest już bardzo wyeksploatowana i ma niewydolny agregat, może to być nawet 700 kWh). Nowe modele klasy A, wyprodukowane w latach 2024-2026, zużywają nawet 4-5 razy mniej prądu (wg danych z bazy EPREL), co w skali roku, jeśli przyjmiemy szacunkową stawkę 1,10 zł/kWh, daje oszczędność ok. 400-500 zł. Trzeba jednak wziąć pod uwagę, że nowa lodówka klasy A na początku 2026 r. kosztuje przeciętnie ok. 4000-5000 zł, podczas gdy urządzenie klasy niższej (D-E) można kupić już za ok. 2000 zł. Za rozsądny kompromis między energooszczędnością a początkowym wydatkiem można uznać lodówki klasy B lub C, które są niewiele mniej efektywne energetycznie od urządzeń klasy A, ale na ich korzyść przemawiają ceny, które mogą być niższe nawet o 1000 zł.

Jeśli nie wymieniasz urządzeń, przeanalizuj, jak ty i twoi domownicy z nich korzystacie. Czasem wprowadzenie niewielkich zmian pozwala na zauważalne oszczędności energii. Warto na przykład:

• uruchamiać pralkę czy zmywarkę tylko wtedy, gdy jest załadowana do pełna;
• korzystać z trybu ECO, w którym program trwa dłużej, ale za to temperatura wody jest niższa, dzięki czemu trzeba mniej energii do jej podgrzania;
• unikać otwierania okien, gdy włączona jest klimatyzacja;
• używać garnków dostosowanych wielkością do płyty grzewczej i gotować pod przykryciem, by skrócić czas nagrzewania.

Jednym ze sposobów na kontrolowanie zużycia prądu są inteligentne gniazdka i listwy. Dzięki nim możesz:

• śledzić pobór energii przez urządzenia w czasie rzeczywistym;
• wyłączać je bądź włączać, także gdy znajdujesz się poza domem;
• ustawiać określony czas pracy urządzenia (np. gdy prąd jest tańszy);
• zabezpieczyć się przed przeciążeniem i ryzykiem pożaru – zasilanie jest automatycznie wyłączane, gdy pobór jest zbyt duży.

Warto też zastanowić się nad wyłączaniem trybu czuwania (standby), o ile nie jest on konieczny dla poprawnej pracy. Jeśli przeanalizujemy koszty utrzymywania konkretnego  urządzenia w trybie czuwania, może się wydawać, że są one marginalne (kilka-kilkanaście złotych rocznie), ale gdy takich urządzeń jest więcej, można stracić nawet 100 zł na rok.

Jeśli chodzi o oświetlenie, obecnie najczęstszym i najbardziej energooszczędnym wyborem są żarówki LED. Dają one oszczędność energii ok. 85-90% w porównaniu do tradycyjnej żarówki wolframowej, a ich żywotność to nawet 50 000 godzin.

Warto również zamontować czujniki ruchu. Sprawdzą się one szczególnie w miejscach, w których nie przebywasz długo, takich jak przedpokój, piwnica czy otoczenie domu.

Na co zwrócić uwagę, wybierając ofertę sprzedaży energii?

Na terenie Polski działa pięciu głównych dystrybutorów energii: Energa Operator SA, PGE Dystrybucja SA, Tauron Dystrybucja SA, Enea Operator sp. z o.o., Stoen Operator sp. z o.o.  Dystrybutora nie można sobie wybrać – trzeba korzystać z usług tego, którego infrastruktura znajduje się na określonym terenie. Można jednak wybrać lub zmienić sprzedawcę energii elektrycznej.

Warto więc porównać dostępne oferty i zdecydować się na tę najkorzystniejszą. Zwróć uwagę zwłaszcza na:

• różnice w cenach za 1 kWh energii;
• wysokość opłat dystrybucyjnych;
• dostępne taryfy i stawki obowiązujące w ich ramach (więcej na ten temat w kolejnej sekcji);
• gwarancję stałej ceny (może być korzystna w razie podwyżek);
• to, czy umowa jest zawarta na czas oznaczony, czy nieoznaczony i czy za jej wcześniejsze rozwiązanie przewidziane są kary umowne;
• dodatkowe opłaty, zwane najczęściej „handlowymi” – to wskazuje, że dana oferta nie jest regulowana przez Urząd Regulacji Energetyki (URE).

Oferty regulowane są najpopularniejsze na rynku. Są one zatwierdzane przez prezesa URE po sprawdzeniu, czy ich wysokość jest uzasadniona, i obowiązują najczęściej przez rok. Muszą być dostępne u sprzedawców z urzędu, czyli przedsiębiorstw wyznaczonych przez prezesa URE.

Oferty wolnorynkowe nie są zatwierdzane przez prezesa URE. W ich ramach sprzedawcy mogą doliczać dodatkowe opłaty, np. za serwis, doradztwo czy ubezpieczenie. Jak wspomniano, na fakturach często są one określone jako „opłata handlowa”. Warto więc przeanalizować fakturę pod tym kątem – upewnij się, za co dokładnie płacisz i czy w ogóle z tego korzystasz.

Oferty wolnorynkowe mogą być dostępne zarówno u sprzedawców z urzędu, jak i u innych podmiotów. Sprzedawcy z urzędu powinni jednak podawać na swoich stronach internetowych informacje o wszystkich dostępnych u siebie ofertach, zarówno uregulowanych, jak i wolnorynkowych.

Czy warto korzystać z taryfy dwustrefowej?

Większość gospodarstw domowych w Polsce korzysta z taryfy G11. Jest to taryfa jednostrefowa, co oznacza, że cena energii elektrycznej jest taka sama przez całą dobę, 7 dni w tygodniu.

Istnieje jednak możliwość korzystania z taryfy dwustrefowej – G12 lub G12W. Tu mamy do czynienia ze zróżnicowanymi stawkami. W taryfie G12 w czasie strefy dziennej kwoty są wyższe, a nocą – znacznie niższe. Taryfa G12W umożliwia korzystanie z niższych stawek także w weekendy i dni ustawowo wolne od pracy przez całą dobę. Konkretne stawki i godziny obowiązywania stref różnią się w zależności od dostawcy energii.

Wybór taryfy i jej opłacalność zależy od stylu życia i nawyków związanych z korzystaniem z energii elektrycznej.

Taryfa G11 będzie dla ciebie korzystna, jeśli:

• pracujesz w ciągu dnia, w typowych godzinach, a twoje zużycie energii jest najwyższe po południu;
• masz sprzęt AGD bez timerów lub nie chcesz pilnować ich ustawień;
• masz ogrzewanie z sieci miejskiej, a prąd służy ci głównie do oświetlenia mieszkania i zasilania AGD.

Z kolei taryfa G12 lub G12W może Ci się opłacić, jeśli:

• korzystasz z pieca dwufazowego, który w nocy gromadzi energię, a w dzień ją oddaje;
• ogrzewasz wodę bojlerem elektrycznym, który można zaprogramować na pracę w godzinach tańszej strefy;
• masz możliwość ustawienia sprzętów domowych (pralki, zmywarki) na pracę w godzinach nocnych lub w weekendy;
• ładujesz samochód elektryczny w nocy.

Jak możesz oszczędzać energię dzięki fotowoltaice?

Rozwiązaniem, które wymaga większego wydatku na początku, lecz umożliwia obniżenie kosztów energii elektrycznej na dłuższą metę, jest instalacja fotowoltaiczna. Panele można zamontować nawet na balkonie w bloku, choć trzeba wcześniej uzyskać zgodę zarządcy budynku. Więcej o fotowoltaice na balkonie przeczytasz tutaj: Fotowoltaika na balkonie – garść ważnych informacji

Aby instalacja fotowoltaiczna przyniosła realne oszczędności, kluczowe jest zwiększenie autokonsumpcji, czyli zużywanie energii wtedy, kiedy jest wytwarzana, dzięki czemu nie trafia do sieci, lecz jest wykorzystywana na bieżąco. Dlatego, jeśli korzystasz z fotowoltaiki, warto uruchamiać urządzenia domowe w godzinach największego nasłonecznienia, czyli 10-16. W tych godzinach również najlepiej ładować urządzenia mobilne oraz podgrzewać wodę użytkową.

Duże znaczenie ma także dobór odpowiedniej mocy instalacji, aby pokryła zapotrzebowanie gospodarstwa domowego. Trzeba tutaj wziąć pod uwagę zarówno faktyczne zużycie, jak i koszt samej instalacji. Więcej na ten temat przeczytasz tutaj: Przydomowa instalacja fotowoltaiczna – co musisz wiedzieć?

Dowiedz się więcej:

• Kim jest prosument?

• Co to jest net-billing?

• Ile naprawdę kosztuje mieszkanie?

• Jak nie utonąć w długach, gdy koszty życia rosną?

Niniejsze opracowanie ma jedynie charakter informacyjny. Jego treść nie stanowi porady prawnej, podatkowej, finansowej czy z zakresu obrotu nieruchomościami. W celu uzyskania profesjonalnego wsparcia, skonsultuj się ze specjalistą: https://www.nieruchomosci-online.pl/agenci.html

Magdalena Krukowska - Od 2016 r. związana z portalem Nieruchomosci-online.pl. Należy do zespołu redakcyjnego bloga Nieruchomosci-online.pl, gdzie współtworzy strategię contentową, odpowiada za dobór treści, zajmuje się tworzeniem i optymalizacją publikacji, a także kontaktami z autorami i ekspertami ds. nieruchomości. W przeszłości prowadziła szkolenia z j. angielskiego.