Ogród warzywny można założyć nie tylko na dużej działce. Własnym, choćby niewielkim, warzywniakiem mogą cieszyć się nawet mieszkańcy bloków. Wszystko to dzięki nowoczesnym rozwiązaniom i szerokiej ofercie produktów przeznaczonych do ogródków na balkonie. Nim zaczniemy poważnie myśleć o założeniu warzywnego zakątka, sprawdźmy, jak to zrobić w sposób wygodny, bezpieczny i nie narażając się na konflikty z sąsiadami.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Czy można założyć ogródek warzywny na balkonie?

• Jak stworzyć projekt ogrodu na balkonie?

• Jakie warzywa uprawiać na balkonie?

• Jak przygotować pojemniki do uprawy warzyw na balkonie?

• Jak dbać o warzywa uprawiane na balkonie?

Czy można założyć ogródek warzywny na balkonie?

Jeśli mamy szczęście mieszkać w bloku bez ruchliwych dróg w sąsiedztwie, możemy poważnie myśleć o założeniu małego warzywniaka. Aby był funkcjonalny i bezpieczny, jego ciężar i wielkość muszą być dostosowane do naszych warunków. Spółdzielnie i wspólnoty tylko w wyjątkowych okolicznościach zabraniają tego w swoich regulaminach. Powodem zakazu mogą być tylko ograniczenia, jakie narzuca prawo budowlane w starej zabudowie.

Zgodnie z normą Eurokod 1 (PN-EN 1991-1-1), obciążenie użytkowe dla balkonów przyjmuje się zazwyczaj na poziomie 2,5 kN/m² do 4,0 kN/m², co w przeliczeniu daje od 250 kg do 400 kg na metr kwadratowy. Jednak każdy budynek ma własną specyfikację i mogą się one od siebie znacznie różnić. Przed założeniem ogrodu warto sprawdzić nośność balkonu czy tarasu w naszej nieruchomości. Takich informacji może nam udzielić administrator.

Limity ustalone dla nowego budownictwa są bardzo bezpieczne i swobodnie możemy założyć nawet duży ogródek. Co istotne, balkony i tarasy położone na najniższym piętrze i przylegające do podłoża muszą spełniać te same normy nośności.

Założenia ogródka na balkonie czy tarasie teoretycznie nie trzeba zgłaszać zarządcy, jednak warto wcześniej sprawdzić regulamin wspólnoty bądź spółdzielni i w razie potrzeby dopełnić niezbędnych formalności. Niektórzy administratorzy zabraniają wieszania skrzynek na zewnątrz balustrady lub uprawy roślin pnących po elewacji ze względów bezpieczeństwa. Aby bez kłopotów uprawiać warzywa i zioła na balkonie, weźmy też pod uwagę sąsiadów. Źle zabezpieczony ogródek czy nieszczelny kompostownik może być zgłoszony jako zachowanie uciążliwe.

Mandat do 500 zł można otrzymać na podstawie Kodeksu wykroczeń, np. z art. 75, za wystawianie ciężkich przedmiotów bez należytego zabezpieczenia. Grzywna grozi też za zaśmiecanie miejsca publicznego, np. gdy ziemia czy woda brudzi elewację lub balkon sąsiada. Projektując nasz idealny warzywniak, powinniśmy więc pamiętać o odpowiednim zabezpieczeniu donic i zapewnieniu sobie do nich swobodnego dostępu. Ziemia ani woda nie mogą przedostawać się na niższe kondygnacje.

Wiele osób w projekt balkonowego ogródka włącza również kompostownik. Jeśli chcemy go zorganizować na balkonie, niezbędny będzie specjalny szczelny pojemnik, jaki możemy kupić w sklepach ogrodniczych. W innym przypadku będzie to źródło przykrych zapachów dla nas i sąsiadów. Obecnie najlepszym rozwiązaniem na balkon są kompostowniki typu Bokashi, gdzie zachodzi fermentacja beztlenowa, lub wermikompostowniki. Oba typy zostały stworzone do małych przestrzeni.

Jak stworzyć projekt ogrodu na balkonie?

Projektując własny ogród na balkonie, trzeba wybrać jeden z kierunków i konsekwentnie się go trzymać. Plan musi brać pod uwagę ograniczenia przestrzeni i wymagania roślin, które chcemy uprawiać.

Na małych balkonach sprawdzi się ogród wertykalny, czyli pionowy. Jego podstawą jest ściana, na której piętrowo zawieszamy rośliny w skrzynkach. Ustawiając je w ten sposób, możemy dostosować gatunki do nasłonecznienia, jakiego potrzebują, i efektywnie wykorzystać przestrzeń. Tworząc ten projekt, trzeba zwrócić szczególną uwagę na zapewnienie sobie swobodnego dostępu do każdej rośliny oraz przygotować system nawadniania. Jeśli woda będzie dostawać się w niekontrolowany sposób na niższe poziomy, nie tylko zaszkodzimy posadzonym tam roślinom, ale możemy też sprawić kłopot sąsiadom. Co ciekawe, istnieją już w ofercie zautomatyzowane systemy podlewania ogrodów wertykalnych. Tanie i proste systemy nawadniania solarnego to idealne rozwiązanie na mały balkon. Nie wymagają prądu ani podłączenia do kranu, lecz pompują wodę z wiadra czy innego zbiornika postawionego obok.

Oczywiście do stworzenia ogrodu warzywnego możemy wykorzystać też balustrady balkonu. Stabilnie zawieszone i odpowiednio spiętrzone skrzynki z warzywami czy ziołami mogą dać nam sporo miejsca pod uprawę, a dodatkowo pomóc osłonić się przed spojrzeniami sąsiadów. Jeśli chcemy zawiesić skrzynkę po zewnętrznej stronie balkonu, trzeba pamiętać o sprawdzeniu jej szczelności. Jeśli tego nie zrobimy, w czasie podlewania woda będzie dostawać się na niższe kondygnacje.

Zupełnie innym, ale bardzo popularnym pomysłem są ogrody zimowe na balkonie czy tarasie. Jeśli administracja nie zabrania jego zabudowy, można na nim stworzyć oranżerię, która będzie świetnym przedłużeniem mieszkania i przestrzenią rekreacyjną nawet zimą. Aby przebywanie tam było przyjemne, trzeba zadbać o odpowiedni typ zabudowy, wentylację oraz ogrzewanie. Jeśli to zaniedbamy, latem w naszym ogrodzie będzie nieznośnie parno, a zimą temperatura w nim będzie tylko o kilka stopni wyższa niż na zewnątrz. Trudno wyobrazić sobie rośliny, które mogłyby rozwijać się w takich warunkach. Dlatego stworzenie całorocznego ogrodu wymaga profesjonalnego wsparcia i projektu zapewniającego zarówno właściwą cyrkulację powietrza, jak i efektywne ogrzewanie. W takich przestrzeniach sprawdzają się promienniki podczerwieni, które ogrzewają bezpośrednio rośliny. Należy jednak pamiętać, że ze względu na duże straty ciepła przez przeszklenia, utrzymanie wysokiej temperatury zimą wiąże się z odczuwalnymi kosztami energii.

Jakie warzywa uprawiać na balkonie?

Sukces w uprawie balkonowej zależy przede wszystkim od wyboru odpowiednich roślin. Najlepiej sprawdzą się gatunki o ograniczonym wzroście i zwartym pokroju. Kupując nasiona i sadzonki, należy szukać oznaczeń takich jak „odmiana karłowa” lub „dedykowana do uprawy w donicach”.

• Pomidory i papryka

To najpopularniejsza grupa warzyw balkonowych, jednak należy pamiętać, że tradycyjne odmiany mogą osiągać zbyt duże rozmiary. Właśnie dlatego na balkonach najlepiej sprawdzają się odmiany koktajlowe i typu cherry. Wśród sprawdzonych propozycji warto wymienić:

Pomidor Vilma – bardzo niska, sztywnołodygowa odmiana karłowa, która dorasta do około 30 cm i nie wymaga wsparcia palików.

Pomidor Balconi Red – odmiana o zwisających pędach, idealna do skrzynek zawieszanych na balustradach.

Pomidor Venus – odmiana o żółtych, drobnych owocach, dekoracyjna i odporna na zmienne warunki pogodowe.

Papryka typu chili – gatunki takie jak Habanero czy Cayenne świetnie radzą sobie w małych doniczkach. Jeśli chcemy mieć w warzywniaku również paprykę słodką, warto szukać odmian karłowych, takich jak Hamik czy Oda. Ta ostatnia to słodka papryka o ciekawej fioletowej skórce.

• Warzywa liściaste i sałaty

Sałaty są jednymi z najłatwiejszych roślin do uprawy pojemnikowej, ponieważ mają płytki system korzeniowy. Można je wysiewać sukcesywnie co dwa tygodnie, aby zapewnić sobie stały zbiór przez całe lato.

Sałata rzymska (odmiany mini) – tworzy zwarte główki, które zajmują bardzo mało miejsca.

Rukola i roszponka – są odporne na zmienne warunki pogodowe i szybko rosną. Można je uprawiać nawet w bardzo płytkich korytkach.

Szpinak – najlepiej rośnie na balkonach wschodnich i zachodnich, gdzie słońce przez cały dzień jest mniej.

• Warzywa korzeniowe w wersji „mini”

Choć uprawa warzyw korzeniowych w donicach wydaje się trudna, istnieją odmiany stworzone z myślą o płytkim podłożu. Kluczowe jest zapewnienie im donicy o głębokości minimum 20–25 cm.

Rzodkiewka – najlepiej wybierać odmiany okrągłe, takie jak Silesia czy Carmen, które rosną błyskawicznie i nie wymagają głębokich skrzyń.

Marchew karłowa – odmiana Pariser Markt tworzy niemal kuliste, małe korzenie, dzięki czemu może być uprawiana w standardowych skrzynkach balkonowych.

• Warzywa strączkowe i dyniowate

Na balkonach pionowych (wertykalnych) świetnie przyjmą się rośliny pnące.

Ogórek Patio Snacker – hybryda o krótkich pędach, która przynosi obfite plony hodowana w dużych donicach.

Fasola szparagowa karłowa – odmiany takie jak Złota Saxa nie wymagają podpór i świetnie rosną w towarzystwie ziół.

Warto pamiętać, że rośliny w donicach mają ograniczony dostęp do składników odżywczych. Dlatego kluczem do obfitych plonów jest regularne zasilanie ich nawozami organicznymi do warzyw jadalnych.

Jak przygotować pojemniki do uprawy warzyw na balkonie?

W przeciwieństwie do upraw gruntowych, rośliny w donicach mają do dyspozycji bardzo ograniczoną przestrzeń. Przez to jakość pojemnika i struktura podłoża nabierają kluczowego znaczenia dla zdrowia roślin.

Materiał, z którego wykonana jest donica, ma bezpośredni wpływ na temperaturę i wilgotność ziemi. Pojemniki plastikowe i technopolimerowe są lekkie i najlepiej trzymają wilgoć. To bardzo ważne na wietrznych balkonach. Wybierając donice z tego tworzywa, szukajmy takich o grubych ściankach i w jasnych kolorach. Dzięki temu bryła korzeniowa nie będzie się przegrzewać.

Doskonałą izolację termiczną zapewniają też drewniane skrzynie, ale muszą być wyłożone od wewnątrz grubą folią perforowaną lub agrowłókniną. W ten sposób zabezpieczymy drewno przed gniciem a ziemię przed zbyt szybkim wysychaniem.

Na balkonach popularne są też donice ceramiczne i gliniane. Pojemniki z tego materiału są porowate, co zapewnia dopływ powietrza do korzeni, ale jednocześnie powoduje szybkie odparowywanie wody. Nic więc dziwnego, że rośliny rosnące w takich pojemnikach wymagają częstszego podlewania.

Bez względu na materiał, każdy pojemnik musi mieć otwory odpływowe w dnie. Ich brak prowadzi do gnicia korzeni i rozwoju chorób grzybowych.

Nawet w najlepszych warunkach nasze warzywa będą marne, jeśli woda będzie zalegać na dnie donicy. Dlatego na spód każdego pojemnika należy wysypać warstwę drenażową o grubości 3–5 cm. W tej roli najlepiej sprawdzi się keramzyt, który jest lżejszy od żwiru czy kamieni i nie obciąża tak balkonu. Warstwa drenażu tworzy przestrzeń powietrzną, która chroni korzenie jeśli wody jest za dużo.

Zwykła ziemia ogrodowa przyniesiona na przykład z działki rzadko sprawdza się w donicach. Jest zbyt ciężka i szybko zbija się w twardą, nieprzepuszczalną bryłę. Do uprawy balkonowej należy stosować:

• podłoże do warzyw i ziół – posiada odpowiednie pH (zazwyczaj 6,0–7,0) i jest wzbogacone o nawóz organiczny;
• dodatki rozluźniające – warto wymieszać gotową ziemię z perlitem lub wermikulitem (w proporcji ok. 10–20%); te naturalne minerały sprawiają, że podłoże jest puszyste, napowietrzone i lepiej magazynuje wodę;
• hydrożel – na bardzo słonecznych balkonach warto dodać do ziemi hydrożel, który wchłania nadmiar wody podczas podlewania i oddaje go roślinie w czasie upału.

Jak dbać o warzywa uprawiane na balkonie?

Najlepszym momentem na założenie warzywniaka jest początek wiosny. Jednak przy wyborze odpowiednich warzyw, a także stosowaniu starszej rozsady, grządki można zakładać także później.

Żeby odpowiednio zadbać o rośliny, należy wziąć pod uwagę nasłonecznienie naszego balkonu lub tarasu, czyli określić jego położenie względem stron świata.

Najbardziej nasłonecznione są balkony wychodzące na południe. Świetnie będą się tu czuły wszystkie rośliny światłolubne. Ich wybór jest ogromny, szczególnie wśród kwiatów. Jeśli marzymy o warzywach, na mocno nasłonecznionym balkonie możemy uprawiać pomidory, paprykę czy kalarepę. Ważne, aby były to rośliny odporne na suszę. Warto pamiętać, że i one, by zaowocować, potrzebują sporo podlewania. W miesiącach letnich trzeba to robić rano lub wieczorem, by uniknąć poparzenia rośliny. Zasada ta dotyczy też ogrodów zakładanych w bardziej zacienionych miejscach.

Podobne rośliny balkonowe sprawdzą się także na tarasach zachodnich. Słońce jest na nich mniej intensywne, ale wciąż jest go dużo szczególnie po południu. Warzywniaki zakładane od zachodu można wzbogacić delikatniejszymi, mniej podatnymi na suszę roślinami jak fasola czy sałata. Równocześnie trzeba pamiętać, że na balkonach południowych donice muszą mieć jasne kolory. Czarne osłonki nagrzewają się do 60°C, dosłownie gotując korzenie w czasie upałów.

Zupełnie inne warunki panują na tarasach i balkonach wychodzących na wschód i północ. Rano światło słoneczne jest tam łagodne, a po południu dociera tylko rozproszone. Właśnie dlatego warto pomyśleć o posadzeniu roślin, które lubią rosnąć w półcieniu. Na terenie ustawionym w taki sposób ryzyko przegrzania ogrodu właściwie nie istnieje i nie trzeba go zwykle tak intensywnie podlewać. W takim miejscu można z powodzeniem uprawiać sałatę, seler, cebulę i większość ziół. Aby cieszyć się bogatymi plonami balkonowego ogródka, lepiej wybierać karłowate odmiany owoców i warzyw. Jeśli chcemy w donicy wyhodować pomidory malinowe, to mimo odpowiednich warunków i starannej opieki może nam się to nie udać.

Zdrowe rośliny to jednak nie tylko odpowiednia ilość wody czy słońca. Na balkonie może wiać silny wiatr lub słońce może być zbyt intensywne nawet dla wytrzymałych roślin. Jeśli zauważamy tego typu trudności, warto zadbać o odpowiednie zadaszenie. Osłona da roślinom niezbędny cień i chroni przed porywistym wiatrem, który może je uszkodzić. Zadaszenie ogródka przyda się też w okresie intensywnych deszczy. W sklepach ogrodniczych mamy różnego typu osłony, które po dokładnym wymierzeniu przestrzeni należy dostosować do projektu i charakteru naszego warzywniaka.

Jeśli celem naszej przydomowej uprawy są właśnie jarzyny, to bardzo ważny jest również wybór pojemników czy skrzyń na uprawę. Muszą być odpowiednio duże i głębokie szczególnie do warzyw o głębszym systemie korzeniowym. W ich przypadku najlepiej sprawdzą się wysokie skrzynki transportowe, wyłożone włóknem ogrodowym. Tak przygotowane pojemniki wypełniamy ziemią ogrodową, zapewniając odpowiedni drenaż.

Dowiedz się więcej:

• Jak urządzić ogród na balkonie?

• Jak bezpiecznie zamontować instalację fotowoltaiczną na balkonie?

• Jak sprawdzić jakość powietrza w okolicy zamieszkania?

Tu znajdziesz idealną nieruchomość

Powiedz nam, czego szukasz

Mieszkanie
 

Dom
 

Działki
 

Lokal
użytkowy

Budynek
użytkowy

Znajdź idealną nieruchomość dla siebie

Poszukajmy

Niniejsze opracowanie ma jedynie charakter informacyjny. Jego treść nie stanowi porady prawnej, podatkowej, finansowej czy z zakresu obrotu nieruchomościami. W celu uzyskania profesjonalnego wsparcia, skonsultuj się ze specjalistą: https://www.nieruchomosci-online.pl/agenci.html

Michalina Janyszek - Specjalistka od nieruchomości z mocno humanistycznym zacięciem. Jako polonistka z wykształcenia, a z powołania poetka oraz tłumaczka, doskonale operuje słowem, co wykorzystuje do popularyzowania branżowej wiedzy.