Śmieci jest coraz więcej, a ich świadoma i staranna segregacja to obecnie nie tylko dobry nawyk, lecz także ustawowy obowiązek. Każdy lokator, niezależnie od formy własności nieruchomości oraz tego, czy mieszka w bloku, czy domu jednorodzinnym, musi segregować odpady zgodnie z zasadami. Od tego, czy robi to prawidłowo, zależy nie tylko stan środowiska naturalnego, ale też wysokość miesięcznych opłat za nieruchomość.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Dlaczego trzeba segregować śmieci??

• Jak prawidłowo segregować śmieci?

• Jakie błędy najczęściej popełniamy przy segregacji śmieci?

• Kto odpowiada za segregację i wywóz śmieci?

• Co to jest PSZOK?

• Komu grożą kary za nieprawidłową segregację śmieci?

• Jak prawidłowo wyrzucać śmieci?

Dlaczego trzeba segregować śmieci?

Według danych GUS w 2024 r. w Polsce zebrano 14,2 miliona ton odpadów komunalnych. Oznacza to, że było ich o 5,3% więcej niż rok wcześniej. Spośród tego do odzysku trafiło 53% śmieci. Około 18% odpadów poddano recyklingowi, 12,8% – kompostowaniu lub fermentacji, a przekształceniu termicznemu z odzyskiem energii – 21,9%. Gminy są zobowiązane do osiągania ustawowych poziomów recyklingu. Samorządom, którym się to nie udaje, grożą kary nakładane przez Inspekcję Ochrony Środowiska. Właśnie dlatego władzom lokalnym bardzo zależy na tym, by zarządcy prowadzili działania edukacyjne w tym zakresie. O poziomie odzyskiwania odpadów w danym regionie decyduje wiedza i zdyscyplinowanie całej społeczności.

Gdy poziom wiedzy na temat prawidłowej selekcji śmieci jest niski lub mieszkańcy nie stosują się do lokalnych zasad, koszty utrzymania nieruchomości rosną. Jeśli urzędnicy stwierdzą, że odpady zadeklarowane jako segregowane są zmieszane, gmina może naliczyć podwyższoną opłatę za wywóz odpadów. Może być ona nawet czterokrotnie wyższa niż standardowa. W tym kontekście poprawna segregacja jest fundamentem systemu zarządzania odpadami.

Do tematu odpowiedzialności gminy, zarządcy i lokatora w kwestii segregacji śmieci jeszcze wrócimy. Będzie to też okazja, by opisać kary, na jakie narażone są osoby zaniedbujące obowiązek selekcji. Tymczasem skupmy się na tym, jak prawidłowo segregować odpady komunalne w gospodarstwie domowym. Od tego zaczyna się dalszy proces ich zbiórki, wywozu i recyklingu lub utylizacji.

Jak prawidłowo segregować śmieci?

W Polsce funkcjonuje system selektywnej zbiórki odpadów, który dzieli je na pięć kategorii i przypisuje im pięć kolorów kontenerów. Zasady segregacji są zapisane w przepisach krajowych. Jednak szczegółowe wytyczne oraz kolory dodatkowych pojemników mogą różnić się w zależności od gminy. Właśnie dlatego ważne jest, by mieszkańcy konkretnych budynków mieli dostęp do lokalnego regulaminu segregacji.

Według najczęściej stosowanych zasad stosuje się podział na:

1. Odpady papierowe (niebieski pojemnik)

Co wrzucamy do odpadów papierowych:

• gazety, czasopisma, katalogi, prospekty inne publikacje reklamowe,
• zeszyty, książki, papier biurowy,
• torby, kartony i tekturę (także falistą),
• papier pakowy, papier szkolny, papier kolorowy, koperty,
• kartony po żywności (np. pudełka po pizzy, po ciastkach), ale nie zabrudzone tłuszczem w dużym stopniu.

Czego nie wrzucamy do odpadów papierowych:

• zatłuszczonych ręczników papierowych,
• produktów higienicznych (np. chusteczki, ręczniki papierowe, podpaski),
• papieru powlekanego folią lub lakierowanego,
• kartonów po sokach, mleku i innych napojach,
• paragonów, biletów, papieru termicznego,
• tapet,
• silnie zabrudzonego papieru.

2. Odpady metalowe i plastikowe (żółty pojemnik)

Co wrzucamy do odpadów metalowych i plastikowych:

• odpadki wykonane z plastiku, w tym jednorazowe opakowania i pojemniki,
• plastikowe butelki, nakrętki,
• kartony po napojach (tetrapaki),
• plastikowe pudełka po produktach spożywczych (np. jogurtach),
• folia aluminiowa, folie spożywcze,
• opakowania metalowe – puszki po napojach i konserwach,
• kapsle, zakrętki z metalu,
• zabawki z plastiku,
• opakowania po kosmetykach (puste, wypłukane),
• opakowania po chemii gospodarczej.

Czego nie wrzucamy do odpadów metalowych i plastikowych:

• sprzętu RTV i AGD,
• opakowań z zawartością,
• części samochodowych,
• plastików wielkogabarytowych,
• odpadów medycznych,
• zużytych baterii,
• opakowań po olejach silnikowych i smarach.

3. Odpady szklane (zielony pojemnik)

Co wrzucamy do odpadów szklanych:

• butelki szklane po napojach i żywności,
• szklane pojemniki po kosmetykach (jeśli są wypłukane),
• słoiki i inne opakowania ze szkła.

Czego nie wrzucamy do odpadów szklanych:

• szkła okiennego i zbrojonego,
• ceramiki: talerzy, kubków, doniczek,
• żarówek i świetlówek,
• szkła stołowego (np. kryształów),
• luster,
• ekranów TV i monitorów,
• fajansu,
• szkła żaroodpornego.

4. Odpady bio – organiczne (brązowy pojemnik)

Co wrzucamy do odpadów bio:

• odpadki kuchenne pochodzenia roślinnego,
• resztki owoców i warzyw,
• skorupki jaj,
• obierki,
• resztki roślinne z domu i ogrodu,
• fusy z kawy i herbaty,
• zwiędłe kwiaty,
• drobne gałęzie,
• resztki jedzenia nie zawierające mięsa.

Czego nie wrzucamy do odpadów bio:

• odpadów zwierzęcych: kości, mięsa, tłuszczu (dozwolone w niektórych gminach),
• olejów jadalnych,
• odchodów zwierząt,
• popiołu z węgla kamiennego,
• ziemi i kamieni,
• drewna impregnowanego i lakierowanego,
• odpadów komunalnych zmieszanych.

5. Odpady zmieszane (czarny lub szary pojemnik)

Co wrzucamy do odpadów zmieszanych:

• wszystko, co nie nadaje się do segregacji,
• popiół (jeśli w Twojej gminie jest to dozwolone),
• zużyte artykuły higieniczne (pieluchy, waciki, podpaski),
• tłusty papier, np. po maśle,
• resztki jedzenia (mięso, kości, nabiał, ości),
• odchody zwierzęce, żwirek z kuwet.

Czego nie wrzucamy do odpadów zmieszanych:

• odpadów budowlanych,
• leków,
• odpadów wielkogabarytowych,
• baterii,
• chemikaliów,
• żarówek,
• błota,
• odpadów zielonych.

W niektórych gminach stosowane są dodatkowe pojemniki, takie jak:

• biały kosz na szkło bezbarwne,
• pojemniki na tekstylia,
• pojemniki na popiół,
• punkty odbioru elektroodpadów.

Warto pamiętać, że dodatkowe kolory nie są standardem ogólnopolskim. Ich obecność jest decyzją lokalnych władz lub firm odbierających odpady.

Jakie błędy najczęściej popełniamy przy segregacji śmieci?

Prawidłowej segregacji szkodzą głównie pośpiech i niewiedza. Wiele błędów popełniamy przez lata tylko dlatego, że nie sprawdzamy dokładnych wytycznych. Dla części mieszkańców problemem jest organizacja domowego śmietnika i zmieszczenie w nim wszystkich niezbędnych pojemników. W niektórych gminach stosuje się dodatkowo różne kolory worków na śmieci, które bywają trudno dostępne. Zdarza się też, że ich stosowanie, zamiast pomagać w segregacji, wprowadza dodatkowy chaos.

Do najczęstszych błędów przy segregacji należą:

• wrzucanie zabrudzonych lub tłustych papierów do niebieskiego pojemnika (odpady papierowe),
• wyrzucanie szkła żaroodpornego razem ze szkłem opakowaniowym,
• wyrzucanie baterii i elektroniki do odpadów zmieszanych,
• wrzucanie pieluch i ręczników papierowych do odpadów papierowych.

Aby segregacja była bardziej skuteczna, warto opróżniać opakowania, ale nie trzeba ich myć. Ważne jest też zwracanie uwagi na objętość odpadów i zgniatanie kartonów czy plastikowych butelek, jeśli to możliwe. Aby unikać typowych błędów, sprawdzaj co jakiś czas wytyczne co do segregacji obowiązujące w twojej nieruchomości. Jeśli masz wątpliwości, gdzie wyrzucić daną rzecz, lepiej umieścić ją w pojemniku na odpady zmieszane niż zanieczyścić któryś pojemnik. Nie jest to oficjalne zalecenie rządowe, ale takie wyjście jest akceptowane przez wielu zarządców.

Kto odpowiada za segregację i wywóz śmieci?

Utrzymanie czystości i porządku, w tym zorganizowanie systemu odbioru odpadów komunalnych, jest zadaniem gminy. To władze samorządowe ustalają zasady, stawki i sposób świadczenia usługi odbioru odpadów. W zabudowie jednorodzinnej najczęściej właściciel dba o zakup odpowiednich pojemników. Mieszkańcy bloków najczęściej korzystają z osiedlowych śmietników lub zsypów. Bez względu na rodzaj zabudowy każdy mieszkaniec musi gromadzić odpady w sposób selektywny, zgodnie z regulaminem oraz utrzymywać porządek w miejscach gromadzenia i odbioru śmieci. Niezbędne jest też regularne opłacanie usług związanych z wywozem śmieci. Opłatę za gospodarowanie odpadami wnosi osoba zobowiązana umową z firmą świadczącą usługi komunalne. Może być to właściciel, zarządca lub wspólnota.

To, jak często odbierane są poszczególnych kategorie odpadów oraz rodzaj stosowanych pojemników, określa uchwała rady gminy. Harmonogram opublikowany jest zwykle na stronie urzędu lub firmy odbierającej odpady.

Co to jest PSZOK?

Każda gmina musi utworzyć przynajmniej jeden stacjonarny PSZOK (Punkt Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych). Obowiązek ten wynika wprost z art. 3 ust. 2 pkt 6 Ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Do tego rodzaju punktu mieszkańcy mogą nieodpłatnie, czyli w ramach opłaty śmieciowej, oddać między innymi:

• odpady wielkogabarytowe (np. meble),
• zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny,
• zużyte opony (w ograniczonej liczbie, np. 4 na rok),
• część odpadów niebezpiecznych (np. farby, rozpuszczalniki, chemia domowa),
• gruz z drobnych remontów oraz tekstylia – w zakresie określonym przez gminę.

Warto podkreślić, że gmina może powierzyć prowadzenie PSZOK zewnętrznej firmie, ale nie może w ogóle zrezygnować z jego utworzenia.

Samodzielne dostarczenie odpadów do PSZOK to tylko jeden ze sposobów postępowania ze śmieciami takimi jak zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, stare meble czy odpady budowlano-remontowe. Na podstawie uchwały i regulaminu gminy mogą być one odbierane w wyznaczonych terminach spod nieruchomości lub na zgłoszenie (np. odbiór na telefon). Dlatego najlepiej sprawdzić lokalne zasady segregacji. Należy zwrócić na to uwagę szczególnie przy remontach czy pozbywaniu się większych przedmiotów.

Komu grożą kary za nieprawidłową segregację śmieci?

Kwestia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest ściśle regulowana przez lokalne samorządy. Ustalając je, działają one w oparciu o przepisy Ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. System ten opiera się na zasadzie ekonomicznego przymusu. Segregacja jest tańsza i bardziej przyjazna środowisku, gdy jest wstępem do recyklingu. Kary za zaniedbywanie obowiązku segregacji nie są jednak nakładane automatycznie. Najczęściej stanowią raczej konsekwencję stwierdzenia rażących i powtarzających się zaniedbań.

Każda gmina w Polsce ma obowiązek ustalić dwie, obligatoryjnie różne stawki opłat za odpady.

1. Stawka podstawowa: niższa opłata, pobierana od właścicieli nieruchomości, którzy prawidłowo i regularnie segregują odpady.
2. Stawka podwyższona: opłata za gospodarowanie odpadami zmieszanymi, czyli nie poddanymi odpowiedniej segregacji. Zgodnie z przepisami, nie może być ona niższa niż dwukrotność i wyższa niż czterokrotność stawki podstawowej ustalonej przez samorząd.

Podstawą do naliczania opłat jest deklaracja składana przez właściciela nieruchomości. Jeśli właściciel ją złożył, ale nie segreguje odpadów, gmina ma prawo nałożyć na niego opłatę podwyższoną.

Procedura stwierdzenia nieprawidłowej segregacji rozpoczyna się zazwyczaj w momencie odbioru odpadów. Pracownicy firm wywozowych są zobowiązani do kontroli zawartości pojemników. Jeśli stwierdzą oni, że zawartość pojemnika jest niezgodna z przeznaczeniem, sporządzają protokół. Dokument ten trafia do organu wykonawczego gminy, czyli wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. To właśnie on, po wezwaniu właściciela nieruchomości do złożenia wyjaśnień, wydaje decyzję administracyjną o podwyższeniu opłaty.

Sposób ustalania i egzekwowania kary zależy od typu zabudowy, ale odpowiedzialność za błędy w segregacji zawsze ponosi podmiot prawny.

W przypadku domów jednorodzinnych odpowiedzialność jest indywidualna. Jeśli nieprawidłowości stwierdzi się w pojemniku przypisanym do konkretnej nieruchomości, protokół dotyczy bezpośrednio jej właściciela lub użytkownika. W tej sytuacji decyzja administracyjna jest kierowana bezpośrednio do niego i on ponosi pełną odpowiedzialność finansową za zaniedbania.

Jeśli chodzi o mieszkańców budynków wielorodzinnych, gdzie odpady gromadzone są we wspólnych wiatach lub na wspólnym terenie, odpowiedzialność ma charakter zbiorowy. Gmina zawiera umowę dotyczącą wywozu śmieci z podmiotem zarządzającym nieruchomością. Najczęściej jest to spółdzielnia lub wspólnota mieszkaniowa. Jeśli przy odbiorze odpadów we wspólnym kontenerze osiedlowym stwierdzi się nieprawidłowości, decyzja o nałożeniu podwyższonej opłaty jest kierowana do zarządu wspólnoty lub spółdzielni. Zazwyczaj jest ona doliczana do opłat eksploatacyjnych dla każdego lokalu. To nie jest mandat w sensie karnym, lecz zmiana wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Taka forma sankcji wynika bezpośrednio z ustawy.

Warto podkreślić, że nawet jednorazowe stwierdzenie braku segregacji może stanowić podstawę do zastosowania stawki podwyższonej. Aby tak się stało, konieczne jest zebranie dokumentacji dotyczącej zaniedbania.

W praktyce część gmin wprowadza własne procedury radzenia sobie z uchylaniem się od obowiązku segregacji odpadów. Często najpierw wysyłane jest ostrzeżenie, potem dopiero cena za wywóz zostaje podwyższona. Trzeba jednak pamiętać, że władze samorządowe mogą żądać wyższych opłat już po stwierdzeniu pierwszych nieprawidłowości.

Oprócz podwyższonych opłat za brak segregacji, surowe sankcje grożą również za niewłaściwe postępowanie z odpadami. Dotyczy to:

• nielegalnego składowania odpadów: porzucanie śmieci w miejscach do tego nieprzeznaczonych, w tym tworzenie dzikich wysypisk, jest traktowane jako wykroczenie;  grozi za to kara grzywny w wysokości do 500 złotych, a jeśli sprawa zostanie skierowana sądu, grzywna może wynieść nawet do 5000 złotych;

• gospodarowania odpadami bez wymaganych zezwoleń: na przykład nielegalnego transportu i magazynowania śmieci;

• palenia śmieci: spalanie odpadów w domowych piecach i kotłach podlega karze grzywny do 5000 złotych.

Jak prawidłowo wyrzucać śmieci?

Na bazie przepisów i oficjalnych wytycznych można sprowadzić praktyczne rady dotyczące selekcji odpadów do kilku punktów:

1. Sprawdzajmy regulamin zarządcy i uchwałę gminy dotyczącą segregacji śmieci.
Kolory pojemników, zasady odbioru gabarytów, rodzaje odpadów przyjmowanych w PSZOK mogą się różnić lokalnie.

2. Segregujmy odpady na co najmniej pięć kategorii, zgodnie z wytycznymi gminy.
Najważniejsze są pojemniki: na papier, metale i tworzywa, szkło, bio i odpady zmieszane. W naszej okolicy mogą być stosowane dodatkowe pojemniki, które powinniśmy znać.

3. Korzystajmy z PSZOK.
Dobrze jest znać lokalne zasady wywozu problematycznych śmieci. Elektrośmieci, chemikalia, farby, gruz czy opony lepiej zawieźć do PSZOK.

4. Sprawdzajmy zasady dotyczące odpadów przy remontach i przeprowadzkach.
Wiele gmin zapewnia odbiór gabarytów w konkretnych terminach lub po zgłoszeniu. Nigdy nie wystawiajmy starych mebli czy sprzętu AGD pod śmietnik.

Dowiedz się więcej:

• Co grozi za palenie śmieci w piecu?

• Czego nie można robić w bloku?

• Kto jest odpowiedzialny za odśnieżanie?

• Czy za wypadek na swojej posesji trzeba płacić odszkodowanie?

Niniejsze opracowanie ma jedynie charakter informacyjny. Jego treść nie stanowi porady prawnej, podatkowej, finansowej czy z zakresu obrotu nieruchomościami. W celu uzyskania profesjonalnego wsparcia, skonsultuj się ze specjalistą: https://www.nieruchomosci-online.pl/agenci.html

Tu znajdziesz idealną nieruchomość

Powiedz nam, czego szukasz

Mieszkanie
 

Dom
 

Działki
 

Lokal
użytkowy

Budynek
użytkowy

Znajdź idealną nieruchomość dla siebie

Poszukajmy

Michalina Janyszek - Specjalistka od nieruchomości z mocno humanistycznym zacięciem. Jako polonistka z wykształcenia, a z powołania poetka oraz tłumaczka, doskonale operuje słowem, co wykorzystuje do popularyzowania branżowej wiedzy.