Zdolność kredytowa w 2026 r. to nie tylko zarobki, to przede wszystkim scoring. Jak algorytmy bankowe patrzą na zakupy „Kup teraz, zapłać później”, limity w koncie, których nie używamy, i stare, niespłacone w terminie mandaty?

Na zdolność kredytową wpływają nie tylko wysokość zarobków, koszty utrzymania gospodarstwa domowego czy wysokość obciążeń kredytowych, ale również scoring, czyli bankowa ocena wiarygodności klienta, która pozwala oszacować poziom ryzyka przy udzieleniu kredytu.

Zdarzają się sytuacje, kiedy osoba ubiegająca się o kredyt uzyskuje wysokie wynagrodzenie, nie ma żadnych obciążeń kredytowych, a mimo to otrzymuje odmowną decyzję kredytową, podczas gdy w tym samym banku na tę samą kwotę kredytu, pozytywną decyzję kredytową uzyskuje inny klient z dużo niższymi zarobkami oraz obciążeniami kredytowymi.

Kluczowy jest tutaj właśnie scoring.

Punktacja scoringowa obliczana jest na podstawie wielu wskaźników, m.in. wieku, wykształcenia, stanu cywilnego, rodzaju i stabilności uzyskiwanego dochodu, miejsca zamieszkania, liczby osób na utrzymaniu, zawodu, wysokości zarobków, liczby uzyskiwanych dochodów w gospodarstwie domowym, kwoty wnioskowanego kredytu, liczby i wysokości aktualnych zobowiązań, zapytań kredytowych w ostatnich miesiącach oraz historii kredytowej zapisanej w Biurze Informacji Kredytowej. Należy przy tym podkreślić, że jeden klient w różnych bankach będzie miał w inny sposób ocenianą wiarygodność, ponieważ poszczególne banki tworzą własną ocenę scoringową na podstawie wybranej grupy klientów wewnętrznych, którzy najlepiej obsługują kredyty.

Sprawdź, jaką masz zdolność kredytową

Czy brak historii kredytowej dyskwalifikuje kredytobiorcę do uzyskania kredytu?

To stwierdzenie w bankowości powoli staje się mitem. Coraz więcej kredytobiorców bez historii w BIK uzyskuje kredyt, ponieważ na ocenę wiarygodności mają wpływ również inne, wyżej wymienione czynniki. Czy warto zatem przed ubieganiem się o kredyt kupić sprzęt na raty? Już 6 spłaconych w terminie rat generuje punktację w BIK. Jeżeli mówimy o limicie w koncie czy na karcie kredytowej, tutaj wiarygodność podnosi spłata całkowitego zadłużenia w terminie wymagalności. Samo posiadanie karty kredytowej nie poprawia wiarygodności, trzeba z niej regularnie korzystać.

W jaki sposób BIK ustala scoring?

Na podstawie informacji o kredytobiorcach przesyłanych przez banki i SKOK-i, BIK dokonuje oceny punktowej. Maksymalna ocena to 100 punktów. Im więcej punktów, tym wiarygodność kredytobiorcy jest wyższa.

Uzyskując pomiędzy 80 a 100 punktów, znajdujemy się w grupie 20% kredytobiorców najlepiej obsługujących zobowiązania kredytowe. Jest to ocena doskonała.

Wynik 79-60 punków daje ocenę bardzo dobrą, dobrą lub umiarkowaną.

Poniżej 60 punktów to wynik podwyższonego ryzyka, obniżający znacząco możliwość zaciągnięcia zobowiązania.

Jakie czynniki wpływają na ocenę punktową BIK:

• terminowość spłat kredytów

Ten czynnik w największym stopniu wpływa na wysokość oceny punktowej. Brak opóźnień w spłacie zobowiązań, zwłaszcza w ostatnich miesiącach, znacząco podnosi punktację. Im dłuższe opóźnienie w spłacie rat i większe kwoty zaległości, tym ocena jest niższa.

• korzystanie z produktów kredytowych: kredytów, kart kredytowych, limitów w koncie

Brak jakichkolwiek produktów kredytowych lub niekorzystanie z karty kredytowej nie wygeneruje punktów w ogóle. Z drugiej strony samo posiadanie limitu w koncie czy karty kredytowej, pomimo że limity te nie są wykorzystywane, obciąża zdolność kredytową. Banki przyjmują jako obciążenie przeważnie 5% limitu, czyli przy limicie 10 000 zł obciążenie miesięczne wyniesie 500 zł. Jeżeli więc nie mamy potrzeby korzystania z tych produktów, wskazane jest je zamknąć. Duża liczba posiadanych produktów kredytowych i wzmożona częstotliwość ich nabywania wpływa na obniżenie punktacji BIK. Nadmierne zaciąganie zobowiązań kredytowych w większym stopniu obniża naszą wiarygodność i wskazuje na możliwą tendencję do zadłużania się oraz ryzyko utraty płynności finansowej.

• wnioskowanie

Zbyt duża liczba zapytań kredytowych w ciągu ostatnich 12 miesięcy obniża punktację. Zapytania o ten sam rodzaj produktu w ciągu 14 dni traktowane są jako poszukiwanie najlepszej oferty i obniżają punktację jednorazowo.

• doświadczenie w spłacie kredytów

Długa historia terminowo spłacanych zobowiązań kredytowych gwarantuje wyższą ocenę punktową. Z kolei częste zaciąganie zobowiązań w krótkim czasie działa na naszą niekorzyść.

Czy obciążenia spłacane nieterminowo można usunąć z historii BIK?

Jeżeli zobowiązania są w trakcie spłaty – nie ma takiej możliwości. Natomiast jeśli produkty kredytowe zostają zamknięte, to w niektórych przypadkach będzie to możliwe. Biuro Informacji Kredytowej przechowuje historię kredytową w sposób widoczny dla banków przez 5 lat od daty całkowitej spłaty zobowiązania, natomiast przez 12 lat wykorzystuje ją w celach statystycznych. Zgodę na przetwarzanie danych po zamknięciu zobowiązania można wycofać w każdej chwili, pod warunkiem, że opóźnienia nie przekroczyły 60 dni oraz nie minęło 30 dni od momentu, gdy instytucja finansowa poinformowała kredytobiorcę o zamiarze przetwarzania danych na temat kredytu i w tym czasie nie została dokona spłata zaległych kwot. Jeżeli opóźnienia się pojawiały i były krótsze niż 60 dni, a zobowiązanie zostało zamknięte, wówczas wycofanie zgody na jego przetwarzanie podniesie ocenę punktową w BIK.

W jakim czasie można wyczyścić BIK?

Aby usunąć historię zobowiązania, zwracamy się bezpośrednio do banku, w którym zostało ono zaciągnięte. Jeżeli nie ma przesłanek do odmowy wycofania zgody na przetwarzanie danych, bank ma 30 dni na rozpatrzenie wniosku klienta. Z reguły odbywa się to w ciągu kilku, kilkunastu dni, ponieważ aktualizacja danych w BIK zajmuje najdłużej 7 dni. Niekorzystne natomiast jest usuwanie historii terminowo spłacanego kredytu.

Czy stare, niespłacone w terminie mandaty mają wpływ na naszą wiarygodność kredytową?

Informacja o nieopłaconym mandacie karnym trafia do urzędu skarbowego, który uruchamia egzekucję. Skarbówka może zająć konto bankowe, co nie jest mile widziane przez banki przy rozpatrywaniu wniosku o kredyt. Ponadto w niektórych przypadkach banki wymagają dostarczenia zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o niezaleganiu, na którym będzie umieszczona informacja o niezapłaconym długu. W przypadku innych mandatów, np. za nieopłacony parking, informacja może nawet trafić do Krajowego Rejestru Dłużników, z którego banki automatycznie zaciągają dane. Każdy taki wpis powoduje odrzucenie wniosku o kredyt. Jeżeli nie mamy pewności, czy wszystkie stare rachunki lub mandaty zostały uregulowane przed ubieganiem się o kredyt, warto sprawdzić sytuację w urzędzie skarbowym oraz w Krajowym Rejestrze Długów. Po spłacie zaległości informacja o długu znika automatycznie z Urzędu Skarbowego. Natomiast w przypadku Krajowego Rejestru Długów należy dopilnować, aby po spłacie zaległości wierzyciel usunął wpis z rejestru.

Jak algorytmy bankowe patrzą na zakupy „kup teraz, zapłać później”?

BNPL, czyli Buy Now Pay Later, brzmi jak spełnienie marzeń, jednak planując kredyt hipoteczny, należy do takich transakcji podchodzić ostrożnie. Każdy aktywny zakup z odroczoną płatnością obniża zdolność kredytową, a większa liczba takich transakcji wpływa negatywnie na ocenę wiarygodności klienta. Dopóki nie skorzystamy z limitu zakupowego, nie jest on zarejestrowany w BIK. Po aktywowaniu usługi w BIK pojawia się informacja o transakcji oraz o tym, czy została rozłożona na raty, czy będzie spłacona w całości. W BIK pojawi się również informacja w przypadku opóźnień w spłacie. Jeśli planujemy zaciągnięcie kredytu hipotecznego powinniśmy powstrzymać się z korzystania transakcji z odroczoną płatnością.

Joanna Rozpędowska-Bassa - Ekspert kredytowy ANG Odpowiedzialne Finanse, profesjonalistka z 15-letnim doświadczeniem na rynku kredytowym. Doświadczenie w obsłudze kredytów zdobyła podczas pracy w PKO Banku Polskim i Banku Millennium. Należy do ogólnopolskiej grupy ekspertów znajdujących się w katalogu https://sprawdzonyekspert.pl/ Specjalizuje się w kredytach hipotecznych. Dzięki dogłębnej znajomości rynku kredytowego, potrafi znaleźć najlepsze rozwiązania dostosowane do sytuacji finansowej klienta. Zawsze stawia na transparentność, dlatego jej klient jest świadomy, jakie są koszty, korzyści i ryzyka związane z ofertami banków.